Nadal wiele pytań wokół zabytkowej Biblii z Rajczy

2022-01-22 12:43 Justyna Bieniek
biblia
Autor: pixabay.com

Odkryto najstarszy znany egzemplarz Pisma Świętego przechowywany w parafiach diecezji bielsko-żywieckiej. Wydana w 1561 r. w Pradze Biblia do tej pory znajdowała się w archiwum parafii w Rajczy na Żywiecczyźnie, przy granicy polsko-słowackiej. Stamtąd trafiła w ręce ks. dr. Czesława Chrząszcza, archiwisty i notariusza w bielskiej kurii.

Egzemplarz zabytkowej Biblii jest starannie wydany, wzbogacony kunsztownymi ilustracjami i pięknymi inicjałami, rozpoczynającymi rozdziały poszczególnych ksiąg i akapitów. „To Biblia zapisana w języku czeskim. Obejmuje zarówno księgi proto-, jak i deuterokanoniczne - te ostatnie umieszczono na jej końcu” – wyjaśnia ks. Chrząszcz, wskazując, że prawdziwym odkrywcą zabytku jest proboszcz rajczański ks. Andrzej Zawada. Księga nie ma ani okładki, ani też strony tytułowej. Zdaniem notariusza, nosi też wyraźne „blizny” z przeszłości. „W jakichś - zapewne dramatycznych - okolicznościach wydarto z niej pierwsze strony i cały Nowy Testament. Mimo to jest bezcennym zabytkiem. Trzy tygodnie temu wróciła z komory fumigacyjnej w Katowicach, w której poddano ją dezynfekcji” – tłumaczy i jednocześnie przyznaje, że niedawno udało się mu wolumin zidentyfikować. „Dokładnie taki sam egzemplarz znajduje się w Bibliotece Seminaryjnej w Paradyżu. To Biblia wydana w 1561 roku w Pradze przez Jerzego Melantricha, tamtejszego drukarza i wydawcy.

Mamy przed sobą najstarszy znany egzemplarz Pisma Świętego przechowywany w parafiach diecezji bielsko-żywieckiej” – zapewnił wyjaśniając, że pochodzi on z trzeciego wydania tej Biblii. Według kapłana, mogła być prywatną własnością ks. Wawrzyńca Homolki, jednego z XIX-wiecznych proboszczów rajczańskich, rodowitego Czecha. „Może służyła księżom w prowadzeniu duszpasterstwa wśród ludności słowackiej, którzy w wieku XVII i później przychodzili do Rajczy po słowo Boże i sakramenty święte, czy też w którymś momencie została po prostu przyniesiona na plebanię przez jakąś nieznaną osobę?” – zastanawia się ks. Chrząszcz. Zabytkowa Biblia jest teraz w Bibliotece i Archiwum Diecezjalnym w Bielsku-Białej. Zostanie jednak zwrócona parafii.

Jiři Melantrich był czeskim drukarzem i nakładcą. Od 1552 prowadził drukarnię w Pradze, w której wydał ok. 200 dzieł, często zdobionych drzeworytami, m.in. Biblię zw. Melantriska. Użyte w „Biblii z Rajczy” litery pozbawione są jednak znaków diakrytycznych, charakterystycznych dla współczesnego języka czeskiego.

 Źródło:ekai