Nazwa różaniec pochodzi od łacińskiego słowa rosarium, które oznacza ogród różany. Wprowadzenie tradycji różańcowej przypisuje się św. Dominikowi. Do XVI wieku praktyka modlitwy na różańcu była zróżnicowana. Dopiero papież Pius V nadał jej jedną, obowiązującą formę. Przyczynkiem do tego była zwycięska bitwa morska pod Lepanto 7 października 1571, kiedy to wojska Imperium Osmańskiego zostały pokonane przez Ligę Świętą (związek państw katolickich zorganizowany przeciwko muzułmańskiej Turcji). Pius V przypisał to zwycięstwo wstawiennictwu Najświętszej Maryi Panny i rok później ogłosił dzień 7 października świętem Matki Boskiej Zwycięskiej. Kolejny papież, Grzegorz XII zmienił nazwę na święto Matki Boskiej Różańcowej. Oficjalnego ogłoszenia października jako miesiąca maryjnego dokonał w roku 1885 papież Leon XIII.
Po pierwsze: różaniec jest modlitwą na wskroś biblijną. Pierwsza część Zdrowaś Maryjo jest niczym innym, jak pozdrowieniem anielskim, które Archanioł Gabriel wypowiedział w stosunku do Maryi. W centrum różańca jest Chrystus i historia zbawienia” -wyjaśnia ks. Jerzy Krawczyk, diecezjalny moderator Ruchu Światło-Życie Archidiecezji lubelskiej.
Zainteresowanie modlitwą różańcową wzrosło po objawieniach w Fatimie, które miały miejsce od 13 maja do 13 października 1917 roku. Podczas ostatniego objawienia Matka Boża powiedziała: „Przyszłam upomnieć ludzkość, aby zmieniała życie i nie zasmucała Boga ciężkimi grzechami. Niech ludzie codziennie odmawiają różaniec i pokutują za grzechy”.Te słowa przyczyniły się do popularności nabożeństw różańcowych i sprawiły, że październik wpisał się na trwałe do tradycji, jako miesiąc różańcowy. Tradycyjny cykl różańcowy składał się z trzech Tajemnic: Radosnych, Bolesnych i Chwalebnych. Ta forma obowiązywała do 16 października 2002 roku, kiedy to św. papież Jan Paweł II wprowadził czwartą tajemnicę: Światła.
Dla św. Jana Pawła II modlitwa różańcowa miała wyjątkowe znaczenie. Często ją odmawiał, mówił o niej i pisał.
Modlitwa różańcowa jest modlitwą wdzięczności, miłości i ufnej prośby... Do tej modlitwy różańcowej zachęcam was i zapraszam. Odmawiajcie różaniec! Ufam, że ta tradycja odmawiania różańca w mojej Ojczyźnie będzie dalej podtrzymywana i rozwijana. Tego życzę z całego serca duszpasterzom i rodakom w mojej Ojczyźnie – mówił św. Jan Paweł II.