„Kapituła doceniła inicjatywę stworzenia Muzeum we wsi Markowa na Podkarpaciu, co przyczyniło się do procesu beatyfikacyjnego Rodziny Ulmów i ustanowienia 24 marca jako Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów” – czytamy w komunikacie Kapituły.
„Uhonorowano olbrzymią pracę naukową i popularyzatorską Laureata na temat ruchu ludowego i represji komunistycznego aparatu bezpieczeństwa wobec stronnictw ludowych. Dr Mateusz Szpytma ukazał także inny obraz wsi i rolników polskich w brutalnych czasach wojny. Józef i Wiktoria Ulmowie byli ludźmi, którzy z wyznawanych wartości czerpali odwagę i siłę, ale także inspirację dla własnego rozwoju, pogłębiania wiedzy, aktywności społecznej i rozwijania zainteresowań kulturalnych. Tworzyli formację inteligencji wiejskiej, fenomen nie często dostrzegany przez badaczy ówczesnej sytuacji i zachowań mieszkańców wsi” – czytamy w komunikacie.
Po powitaniu przybyłych gości, sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Polski bp Marek Marczak przybliżył postać bp Romana Andrzejewskiego, pochodzącego z diecezji włocławskiej, który w latach 1988–1996 był przewodniczącym Komisji KEP ds. Duszpasterstwa Rolników, a do 2001 pełnił funkcję krajowego duszpasterza rolników.
Bp Marczak nakreślił również genezę i znaczenie Nagrody im. Ks. Bp. Romana Andrzejewskiego, która została ustanowiona przez Fundację „Solidarna Wieś” w 2004 roku. Wyróżnienie przyznawane jest osobom i instytucjom szczególnie zasłużonym dla rozwoju kulturalnego i gospodarczego rolnictwa, wsi i małych miast w Polsce. Honorowym Przewodniczącym Kapituły Nagrody jest każdorazowy sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Polski.
Wręczając Nagrodę, przewodniczący episkopatu abp Tadeusz Wojda zaznaczył, że Laureat swoim życiem i działalnością potwierdza, że praca i odpowiedzialność za Ojczyznę nie są hasłami, ale zobowiązaniem. Podkreślił, że „swoją działalnością naukową i publiczną wpisuje się on w nurt odpowiedzialności za pamięć”. „Konsekwentnie upomina się o prawdę o losy Polaków w XX wieku” – wskazał. „W szczególny sposób przyczynił się do upowszechnienia wiedzy o heroizmie polskiej wsi w czasie okupacji” – dodał.
Przewodniczący Episkopatu zaznaczył, że dr Mateusz Szpytma wydobywa historię z zapomnienia. „Dzięki jego pracy kolejne pokolenia uczą się szacunku dla przeszłości” – ocenił. „Ta Nagroda trafia dziś w ręce człowieka, który łączy rzetelność badawczą z wrażliwością na wymiar moralny historii. Bardzo potrzeba nam ludzi, którzy potrafią spokojnie i konsekwentnie służyć prawdzie” – podkreślił abp Wojda. „Dziękujemy za odwagę mówienia prawdy, za poszukiwanie prawdy i publikowanie prawdy” – mówił Przewodniczący KEP – „a także za troskę o dobre imię polskiej wsi”.
Dr Mateusz Szpytma przyznał, że „wieś nadal potrzebuje naszego wsparcia, nadal potrzebuje naszej pomocy; wieś, która daje nam bezpieczeństwo żywnościowe i która jest wsparciem dla całego narodu”. „Po wielekroć było tak, że wieś ratowała Polskę pod wieloma względami, choćby w 1920 roku przed bolszewikami” – przyznał. Podkreślił, że dziś należy wspierać wieś, każdy na miarę swoich możliwości. Wskazał, że wielkim zadaniem jest tak wychować młode pokolenie, aby nie wstydziło się wsi. Dr Szpytma wezwał również „do twórczej i mądrej działalności na rzecz polskiej wsi”.
Wraz z Nagrodą Fundacja „Solidarna Wieś” przyznaje stypendia dla młodych ludzi z terenów wiejskich i małomiasteczkowych.
Źródło: BP KEP
