Chełm - nowe atrakcje w kryptach pod Bazyliką Mariacką [AUDIO]

Zakończył się najnowszy etap prac archeologicznych, budowlanych i aranżacyjnych w kryptach pod bazyliką pw. Narodzenia NMP w Chełmie, dawnej katedrze unickiej oraz w piwnicach dawnego klasztoru Bazylianów na Górze Chełmskiej.

Prace, finansowane ze środków Urzędu Miasta Chełm i środków własnych Parafii pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Chełmie, podjęte zostały z inicjatywy ks. kanonika Andrzeja Sternika, Proboszcza Parafii. Badania archeologiczne i aranżacyjne wykonał dr Stanisław Gołub.W krypcie nr 2 oraz w korytarzu, w przejściu do krypt 1-4, wykonana została posadzka z cegły historycznej układanej na płasko, na podsypce z piasku, z rekonstrukcją wątku wendyjskiego, uczytelniającego mur cerkwi XIII-wiecznej.

Dokończono badania archeologiczne w narteksie dawnej cerkwi (krypta nr 4) i wykonano rekonstrukcję jedynego w Polsce pochówku w sarkofagu łodziowatym, wykonanym z cegły, gdzie złożone zostały szczątki mężczyzny w wieku 25-30 lat, identyfikowanego w dużym prawdopodobieństwem jako jeden z synów króla Daniela Romanowicza (Roman lub Szwarno). Zrekonstruowano również towarzyszący mu pochówek w obstawie ceglanej mężczyzny w wieku 45-50 lat, elitarnego wojownika, z licznymi urazami ciała, m.in. lewego oka i głowy, wskazującymi na udział w walkach („Z informacji zawartych w Kronice halicko-wołyńskiej i ustaleń Dariusza Dąbrowskiego wynika, że w cerkwi katedralnej prawdpodobnie pochowano Daniela Romanowicza i dwóch jego synów Romana Daniłowicza i Szwarno Daniłowicza. Roman Daniłowicz zmarł przypuszczalnie w 1258 roku, natomiast Szwarno około 1269 roku. Obydwaj mieli około 30 lat. Należy sądzić, że to właśnie jeden z nich został pochowany w badanym sarkofagu. Jeszcze jedna okoliczność uzasadnia powyższą hipotezę. Wykonano badania genetyczne dla wszystkich znalezionych grobów z XIII wieku w chełmskiej cerkwi katedralnej. Tylko w próbce z pochówku w sarkofagu wyodrębniono haplogrupę lokalizowaną w Azji. Natomiast ze źródeł wiadomo, że u dzieci Daniela z pierwszego małżeństwa z Anną (Romana i Szwarna) występowała domieszka krwi połowieckiej, należąca do wywodzącej się z Azji rodziny ludów tureckich” - cytat z artykułu - Stanisław Gołub, Polsko-ukraiński projekt badań cerkwi katedralnej z XIII wieku.

Zrekonstruowano także twarz młodej kobiety (około 20 lat), której grób znajduje się w pomieszczeniu pod zakrystią północną. Jest to jak dotąd jedyny znany XIII-wieczny pochówek kobiecy, odkryty pod bazyliką, a zmarła, nieznana z imienia młoda kobieta, jest jednocześnie najstarszą, znaną z wyglądu mieszkanką Chełma. Poddane pracom rekonstrukcyjnym czaszki były zachowane w bardzo dobrym stanie, wraz z żuchwą, kompletne. Zbudowane na podstawie fotogrametrii komputerowe modele 3D posłużyły do rekonstrukcji wyglądu przyżyciowego.

Trójwymiarowe modele rekonstrukcji twarzy powstały dzięki zastosowaniu fotogrametrii. Uzyskany i wyeksportowany plik STL za pomocą programu Cloud Compare został następnie zaimportowany do Program komputerowy „Blender 4.4”, w którym modelowano tkanki miękkie za pomocą metody Manchester. Pierwszą częścią aproksymacji twarzy było zastosowanie markerów grubości tkanek miękkich do punktów antropometrycznych czaszki. Następnie wymodelowano mięśnie twarzy za pomocą programu „OrtogOn Blender”.

Aproksymacja twarzy jest prostą formą przedstawienia prawdopodobnego wyglądu osoby, nie stanowi jednak dokładnego odwzorowania ze względu na wiele cech, które nie mają związku z układem szkieletowym, np. kolor oczu, kolor i długość włosów, kształt nosa, uszu. Przy zrekonstruowanych pochówkach w krypcie nr 4 oraz w pomieszczeniu pod zakrystią północną umieszczone zostały tablice z rekonstrukcjami naukowymi (obiektywnymi) oraz historyczno-artystycznymi (poprzez dodanie koloru oczu, warg, koloru i długości włosów, zarostu, historycznych nakryć głowy), wykonanymi na podstawie czaszek trzech pochówków XIII-wiecznych. Autorkami rekonstrukcji naukowych są: dr Beata Borowska (Katedra Antropologii, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego) i mgr Karina Woźniak (Katedra Antropologii, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego). Rekonstrukcje historyczno-artystyczne wykonali dr Beata Borowska, mgr Karina Woźniak i Rafał Ratajczak.

Nową ekspozycję w kryptach pod Bazyliką w Chełmie można już zwiedzać. Szczegóły są na stronie: bazylika.net

źródło: Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków

Nowy sezon i nowe atrakcje turystyczne Sanktuarium Maryjnego w Chełmie: