I Przegląd Gry na Ligawie [AUDIO]

Ligawa jest polskim instrumentem muzycznym znanym pod innymi nazwami już od czasów średniowiecza. Wiąże się z kulturą łowiecką i pasterską, gdzie instrument wykorzystywano do celów sygnalizacyjnych. Od XIX wieku rozpowszechnił się zwyczaj grania na nim w okresie adwentu. Dźwięk ligawy zwoływał na roraty, przypominał o nadchodzącym Bożym Narodzeniu i symbolizował trąbienie Archanioła na Sądzie Pańskim.

Instrument wykonywany jest z dwóch wyżłobionych połówek drewna ściśniętych opaskami z metalu lub witek jałowca. Długość instrumentu najczęściej oscyluje w przedziale od 120 do 180 cm. Charakterystycznym elementem budowy ligawy lubelskiej jest wyjmowany ustnik drewniany. Dawniej instrumenty uszczelniano smołą lub poprzez polewanie wodą w mroźne dni. Grano opierając instrument o studnię lub kierując jego czarę w stronę ściany lasu.

- Zwyczaj ten wielokrotnie gościł w Muzeum Wsi Lubelskiej dzięki postaci ludowego poety i regionalisty, Czesława Maja z Motycza. W latach 80. i 90. XX wieku, wspólnie z Władysławem Majem ze Sporniaka, prezentowali oni instrument i jego brzmienie podczas wielu wydarzeń muzealnych – mówi Agata Kusto z Działu Naukowego Muzeum Wsi Lubelskiej.

Dzisiaj jednym z kontynuatorów lubelskiej tradycji jest Przemysław Żarnowski z Motycza, którego „otrębywanie” udokumentowaliśmy w Muzeum Wsi Lubelskiej w 2021 roku

Od roku 2012 Gmina Konopnica wspiera działania upowszechniające zwyczaj adwentowej gry na ligawie, dzięki którym udało się udokumentować kilka instrumentów oraz zasięg i okoliczności funkcjonowania zwyczaju. W roku 2024 Stowarzyszenie Klepisko zorganizowało warsztaty budowy i gry na ligawie, w których wzięli udział mieszkańcy gminy. Działania te są kontynuowane wraz ze Stowarzyszeniem Dobre Sąsiedztwo. W celu upowszechnienia zwyczaju, w roku 2025 Gmina Konopnica i Muzeum Wsi Lubelskiej podjęły decyzję o zorganizowaniu I Przegląd Gry na Ligawie w Muzeum Wsi Lubelskiej.

Plan wydarzenia:

Wypowiedzi dla mediów przed rozpoczęciem wydarzenia - godz. 9.40. Wejście dla mediów - od ul. Agronomicznej - na przeciwko MPWiK.

10.00 - powitanie i otwarcie przeglądu - Wójt Gminy Konopnica, p. Mirosław Żydek i Dyrektor Muzeum Wsi Lubelskiej, p. Bartłomiej Bałaban

10.10 - komentarz etnomuzykologiczny i zapowiedź pokazowej gry na ligawach - Agata Kusto

10.30 - pokaz gry na ligawach (przy stajni - I legacz, przy Kaliszanach - II legacz)

10.40 - rozpoczęcie przeglądu 

12.30 / 13.00 - wręczanie dyplomów uczestnictwa i podarunków uczestnikom

13.00 - wspólna gra wszystkich uczestników - sesja zdjęciowa

13.30 / 14.00 - zakończenie wydarzeniaŹródło: P. Michalski/Muzeum Wsi Lubelskiej

A. Kusto: "Ligawskie koncerty w tradycji zwoływały na roraty"