Miasto Lublin ma nowy zabytek. To modernistyczna willa przy ul. Ogrodowej

Lublin ma nowy zabytek. To przedwojenna, modernistyczna willa przy ulicy Ogrodowej. Powstała dla Cypriana Chromińskiego, lekarza, bakteriologa, który kierował lubelską filią Państwowego Zakładu Higieny. Po wojnie wspierał byłych więźniów Majdanka. Więcej o pierwszym właścicielu willi mówi Dariusz Kopciowski, Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków.

- Pierwszym jego właścicielem oraz zamawiającym projekt budynku był zasłużony dla Lublina Cyprian Chromiński (1888-1970), lekarz, bakteriolog i analityk, kierownik filii Państwowego Zakładu Higieny (1925-1952), działacz i (okresowo) prezes Lubelskiej Izby Lekarskiej, który prowadził tutaj pierwsze w mieście laboratorium analityczne, a po II wojnie światowej włączył się w organizację lubelskiej służby zdrowia. Chromiński był również inicjatorem i współzałożycielem uruchomionej w 1944 roku pod auspicjami Zakładu Higieny Wytworni Surowic i Szczepionek. W okresie okupacji hitlerowskiej zajmował się działalnością charytatywną na rzecz lekarzy poległych lub osadzonych w oflagach. Był również aktywnym członkiem powołanego wśród lekarzy lubelskich komitetu niosącego pomoc więźniom obozu koncentracyjnego na Majdanku.

Czym wyróżnia się budynek? O tym ponownie Dariusz Kopciowski.

- Architektura budynku i jego przeznaczenie wpisują się w idee ciągłości tradycji i symboliki willi, stanowiącej zdeprecjonowany po II wojnie światowej synonim indywidualności i luksusu, jednak o jego zabytkowym charakterze przemawiają przede wszystkim posiadane wartości artystyczne, naukowe i historyczne. Willa doktora Chromińskiego, jest charakterystycznym dla czasu w którym powstała - przykładem komfortowego domu jednorodzinnego. W Archiwum Państwowym w Lublinie zachował się jej projekt z 1932 roku, którego autorem jest architekt TADEUSZ WITKOWSKI (1904-1986), absolwent Politechniki Warszawskiej, związany zawodowo ze środowiskiem lubelskim od lat 20. XX w. Budynek przy ul. Ogrodowej 8a jest reprezentatywnym przykładem domu mieszkalnego z okresu dwudziestolecia międzywojennego – dostosowanego pod względem architektonicznym do nowych wówczas, ogólnoświatowych prądów estetycznych: funkcjonalizmu i innych nurtów modernizmu. Został zaprojektowany jako obiekt reprezentacyjny, wolnostojący i otoczony ogrodem (obecnie ze współczesnymi nasadzeniami), wyróżniający się swoją indywidualnie zaprojektowaną architekturą, której harmonijną bryłę uzupełnia ściśle podporządkowana funkcji dyspozycja wnętrz. O jego funkcjonalności w dużej mierze przesądza rozmieszczenie pomieszczeń przeznaczonych na cele służbowe i mieszkanie (z częścią „dzienną” i gospodarczą na parterze oraz prywatną na pierwszym piętrze). Główne jego pomieszczenia znalazły się od południowej i wschodniej strony, co gwarantowało dobre nasłonecznienie wnętrza.

Wpisanie budynku do rejestru zabytków oznacza, że jej właściciele będą musieli dbać o wygląd zewnętrzny budynku i jego wystrój.