Szczegóły porozumienia USA-Iran. Co ze wzbogaconym uranem i Cieśniną Ormuz?
Kluczowym punktem negocjacji jest irański program nuklearny. Według Axios w negocjowanym dokumencie Iran zobowiązał się, że nigdy nie uzyska broni jądrowej. Władze w Teheranie zadeklarowały również, że rozwiążą problem zapasów wzbogaconego uranu. To właśnie ten aspekt budził największe obawy społeczności międzynarodowej. Iran od lat utrzymywał, że nie dąży do budowy broni atomowej, jednocześnie intensywnie wzbogacając uran do poziomów, które nie znajdują zastosowania w cywilnym wykorzystaniu energii jądrowej. W rezultacie Teheran zgromadził ponad 430 kg wysoko wzbogaconego uranu, a przedstawiciele irańskich władz wielokrotnie deklarowali, że nie zgodzą się na przekazanie tego materiału za granicę.
Wysoki rangą urzędnik USA poinformował Axios, że prezydent USA Donald Trump zgodził się, iż jedną z opcji rozwiązania problemu mogłoby być rozrzedzenie wysoko wzbogaconego uranu z Iranu w kraju, pod nadzorem inspektorów ONZ. To byłby przełom, który mógłby znacząco zmniejszyć zagrożenie nuklearne. Jednak działania związane z irańskim programem nuklearnym mogłyby zostać podjęte wyłącznie w przypadku osiągnięcia kolejnego, kompleksowego porozumienia.
Dyplomata, z którym rozmawiał Axios, poinformował, że porozumienie „omawia szczegółowo wszystkie kwestie związane z energią jądrową” i „spełnia wszelkie wymogi USA”. Umowa przewiduje natychmiastowe ponowne otwarcie cieśniny Ormuz dla swobodnej żeglugi, która miałaby wrócić do stanu sprzed wojny w ciągu 30 dni. To strategicznie ważny szlak morski, przez który transportowana jest znaczna część światowej ropy. W zamian blokada nałożona przez USA na irańskie porty również miałaby zostać zniesiona.
Portal informował wcześniej, że po odblokowaniu cieśniny tymczasowo zawieszono by sankcje na Iran, co umożliwiłoby Teheranowi sprzedaż ropy przez 60 dni. Restrykcje mogłyby być znoszone w większym stopniu, jeśli Iran wdrażałby ustalenia i wykazywałby się „dobrą wolą” w kolejnych negocjacjach. „Nie ma ustalonej daty złagodzenia sankcji. Będzie to uzależnione od wdrożenia porozumienia” – powiedział dyplomata cytowany przez Axios.
Nie jest jasne, czy w uzgodnionym tekście znajdują się ustalenia dotyczące miliardowych irańskich funduszy zamrożonych za granicą. Iran domagał się otrzymania znacznej części tych środków natychmiast po podpisaniu wstępnej umowy, podczas gdy USA sugerowały, że pieniądze będą wypłacane w transzach – w zależności od tego, czy będą wdrażane kluczowe punkty porozumienia. Stany Zjednoczone, Iran i Katar w ostatnich dniach omawiały mechanizm, dzięki któremu Iran mógłby uzyskać dostęp do części zamrożonych funduszy, przeznaczając je na zakup pomocy humanitarnej.
Izrael, Hezbollah i Liban w cieniu porozumienia?
Dyplomata z jednego z krajów pośredniczących w mediacjach powiedział portalowi, że Stany Zjednoczone i Iran osiągnęły porozumienie w sprawie tekstu umowy, ale musi ona uzyskać ostateczną akceptację Teheranu. Według dwóch poinformowanych źródeł, w czwartek wieczorem porozumienie zostało już zatwierdzone na wysokim szczeblu przez stronę irańską, lecz prawdopodobnie nie przez najwyższego przywódcę duchowego i politycznego, Modżtabę Chameneiego.
Najbardziej zaskakujące doniesienia płyną jednak z Libanu. Libańska gazeta „Al-Akhbar”, powiązana z proirańską organizacją terrorystyczną Hezbollah, poinformowała, że warunki porozumienia stanowią, iż Izrael musi całkowicie wstrzymać ofensywę przeciwko Hezbollahowi w Libanie. Według tego źródła umowa nakłada na Izrael obowiązek oddania wszelkich terytoriów zdobytych na południu Libanu oraz obejmuje plan „szybkiego wycofania” wojsk izraelskich z tego państwa.
Teheran od dawna domagał się uwzględnienia walk w Libanie w każdym porozumieniu ze Stanami Zjednoczonymi, pomimo prób Izraela, aby oddzielić od siebie te dwie kwestie, oraz mimo trwających w Waszyngtonie rozmów między izraelską i libańską delegacją dyplomatyczną – zauważył portal Times of Israel. Ta informacja, jeśli się potwierdzi, może poważnie skomplikować stosunki między Izraelem a USA.
W czwartek wieczorem prezydent USA Donald Trump zapowiedział, że podpisanie porozumienia z Iranem może nastąpić już w ten weekend w Europie. Iran zaprzeczył, jakoby podjął już decyzję w tej sprawie. Biuro premiera Izraela Benjamina Netanjahu podkreśliło zaś, że „Izrael nie jest stroną porozumienia”.
