Przywracanie pamięci o bohaterach

2026-06-16 17:32

16 czerwca na skwerze u zbiegu ul. Konstytucji 3 Maja i Mieszka I w Międzyrzeczu uroczyście odsłonięto pomnik W Hołdzie Żołnierzom Polskiego Związku Wojskowego Obwód „Maria” 1945-1946. To był ważny moment dla rodzin tych, którzy byli więzieni, torturowani i skazani na śmierć, a przez lata komunistyczna propaganda zrobiła z nich zwykłych bandytów.

wyklęci
Autor: Agnieszka Moskaluk

Polski Związek Wojskowy Obwód „Maria” powstał w wyniku częściowej demobilizacji oddziału Kadry Dywersyjne-121, wchodzącego w skład Obwodu Armii Krajowej w Białej Podlaskiej. W związku z nasilającymi się aresztowaniami żołnierzy AK, wiosną 1945 r. podjęto decyzję o relokowaniu pozostałych członków jednostki z Podlasia, w okolice Międzyrzecza.

Grupa konspiratorów przybyła do Międzyrzecza w sierpniu 1945 r. Jej zadaniem było przygotowanie terenu, na który będą mogli przybyć prześladowani żołnierze. Twórcą oddziału był Stanisław Bogdanowicz ps. „Tom”.

Pierwsze aresztowania rozpoczęły się w maju 1946 r. i trwały do sierpnia. 7 maja 1946 r. zatrzymany został Kazimierz Rutkowski ps. Bary komendant PZW Maria.

9 września 1946 r. Prokurator WSR w Poznaniu przedstawił akt oskarżenia 36 osobom, występując o najwyższy wymiar kary wobec prawie połowy oskarżonych. 2 grudnia 1946 r. WSR w Poznaniu skazał na karę śmierci 12 osób. Dwóm skazanym karę zamieniono na długoletnie więzienia.

Wśród zamordowanych członków PZW Maria byli żołnierze AK służący podczas wojny m. in. w 27. Wołyńskiej Dywizji AK i Zgrupowaniu Stołpecko-Nalibockiego, a także funkcjonariusze MO, którzy przystąpili do PZW Maria.

19 lutego 1947 r., trzy dni przed amnestią, skazani zostali straceni prawdopodobnie na Ławnicy pod Poznaniem lub lasach kórnickich. Ich ciała zostały pochowane w nieznanych mogiłach. Do dzisiaj, pomimo prowadzonych przez IPN poszukiwań, nie udało się odnaleźć ich grobów.

pomnik
Autor: Agnieszka Moskaluk
Listen to "Pomnik żołnierzy niezłomnych" on Spreaker.