Kościół pod wezwaniem św. Aleksandra to jedna z najbardziej znanych świątyń w Warszawie. Powstał w latach 1818–1826, w pięciu miejscach zabudowanych posesji znajdujących się między wylotami ulic Wspólnej i Żurawiej. Wezwanie świątyni upamiętnia cara Aleksandra I, który wskrzesił Królestwo Polskie i nadał mu konstytucję. Car przyjechał do Warszawy po raz pierwszy 12 listopada 1815. Miasto chciało powitać go tymczasową bramą triumfalną postawioną na placu pod trzema krzyżami, a potem na jej miejscu zbudować pomnik. Jednak car nakazał zebrane na ten cel fundusze przeznaczyć na budowę kościoła.
Kamień węgielny pod budowę świątyni położono 15 czerwca 1818. W zastępstwie chorego namiestnika Królestwa Polskiego gen. Józefa Zajączka wmurował go minister przychodu i skarbu Jan Węgliński. Budowa trwała osiem lat i 18 czerwca 1826 świątynię poświęcił arcybiskup warszawski, prymas Królestwa Polskiego Wojciech Józef Skarszewski. Tutejsza parafia była piątą w Warszawie, a pierwszym proboszczem został ksiądz Jakub Falkowski.
W latach 1841–1844 na rogu ulicy Książęcej i placu Trzech Krzyży (obecny numer 23) powstał dom parafialny według projektu Józefa Lessla, budowniczym był Antonio Corazzi. W tym domu, w nocy z 16 na 17 stycznia 1863, w mieszkaniu wikariusza księdza Karola Mikoszewskiego, zebrał się Komitet Centralny Narodowy, który ustalił termin wybuchu powstania styczniowego oraz założenia do manifestu do narodu Komitet Centralny jako Tymczasowy Rząd Narodowy. W 1865 dom ten został skonfiskowany i sprzedany. Nową plebanię zbudowano dopiero w 1900–1902 według projektu Tomasza Bielskiego przy ulicy Książęcej (obecny numer 21).
W 1851 roku świątynię wyposażono w organy zbudowane przez wrocławskiego organmistrza Roberta Moritza Müllera. W 1889 roku postanowiono wymienić je na nowocześniejsze; stary instrument przekazano parafii św. Marii Magdaleny w Tuchowiczu, co uchroniło go od zniszczenia.
W latach 1886–1895 przebudowany w stylu neorenesansowym przez Józefa Piusa Dziekońskiego.
Kościół został uszkodzony podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939 r. 5 czerwca 1943 Niemcy aresztowali w świątyni członków organizacji „Osa”–„Kosa 30”, którzy byli wtedy na ślubie kolegi.
Świątynia została zniszczona podczas bombardowania Niemców w 1944 i odbudowana w latach 1949–1952 w stylu klasycystycznym – przywrócono jej wygląd sprzed przebudowy w XIX wieku. Po 1945 rozważano zachowanie ocalałej lewej wieży kościoła jako symbolu wojennych zniszczeń, ale ostatecznie w 1951 została ona rozebrana.
Z okazji 200. rocznicy konsekracji uroczystą mszę w kościele św. Aleksandra w czwartek o godz. 18 odprawi metropolita warszawski abp Adrian Galbas. Po tej ceremonii na Placu Trzech Krzyży (od strony ul. Brackiej) zaplanowano koncert pt. Warszawa da się lubić w wykonaniu Gabrieli Mościckiej z zespołem.
Źródło: wikipedia
